Krzywcza - Trzy Kultury

Krzywcza - pełna wspomnień...

  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Polish English French German Irish Russian Ukrainian
Krzywcza.eu - Dla wszystkich, którzy dobrze wspominają lata spędzone w Krzywczy.

Szkoła Podstawowa w Krzywczy

Email Drukuj PDF
Historia szkolnictwa w Krzywczy

Przez wiele lat najprawdopodobniej istniała szkoła parafialna w Krzywczy. Każda miejska parafia miała obowiązek prowadzić taką szkołę. W 1764 r. wymienia się szkołę grekokatolicką, a o szkole przy parafii rzymskokatolickiej pierwsza wzmianka pochodzi z roku 1825, gdy przeżywała już kryzys z powodu niepłacenia przez mieszczan na jej utrzymanie. Szkolnictwo parafialne istniało w Krzywczy z większymi przerwami do roku 1875. Wówczas Krajowa Rada Szkolna we Lwowie orzekła, że Szkołę Pospolitą w Krzywczy uznaje się za etatową i ustawą z dnia 30 czerwca 1875 roku tworzy szkołę jednoklasową obejmującą Krzywczę, Wolę Krzywiecką, Ruszelczyce,tudzież należące do niej obszary dworskie. Miejscowości te tworzyły jeden zakres szkolny i miały wspólną szkołę w Krzywczy. Na utrzymanie szkoły łożyły: obszar dworski: w Krzywczy 7 złotych 46 groszy, 5 w Woli Krzywieckiej 2 zł 99 groszy, Ruszelczyce 4 zł 45 gr., gmina: Krzywcza 39 zł 61 gr., Wola Krzywiecka 22 zł 62 gr., Ruszelczyce 22 zł 85 gr.
Do gminy w Krzywczy należały ścinka i dostarczenie do szkoły 5 sągów drzewa miękkiego na opał szkoły,wyznaczonego przez obszar dworski w Krzywczy. Z obszaru dworskiego w Krzywczy miano dostarczyć 5 sągów drzewa miękkiego na opał wartości 16 zł. Nauczyciel za roczną pracę w tej szkole miał uposażenie 300 zł.

fot. Szkoła Podstawowa w Krzywczy ok. 1930r. W środku nauczycielki: od lewej Julia Krycińska, s. Marta Burówna, Bronisława Rydzówna.


Aby można było założyć szkołę dwuklasową musiały być spełnione pewne warunki, a starania o jej założenie spoczywały w gestii władz gminnych. Szkoła musiała obejmować nauczaniem 438 uczniów z przeciętnym uczęszczaniem 172 uczniów. Dodatkowo musiano przeprowadzić pertraktacje między przedstawicielami gminy Krzywcza, Ruszelczyce, Wola Krzywiecka a Szkolną Radą Krajową w Przemyślu, dotyczącą finansowania tego przedsięwzięcia oraz innych zadań (przygotowanie odpowiednich warunków do nauki dla uczniów).Wśród delegatów na te pertraktacje, które odbyły się 17 kwietnia,władze gminy upoważniły następujące osoby: w Ruszelczycach Ignacego Czechowskiego, Iwana Wolarza, Jana Wiśniewskiego; w Krzywczy Pawła Matykiewicza, Michała Orłowskiego, Tomasza Kica, w Woli Krzywieckiej byli to Mikołaj Bogusz, Jan Rostecki, Mikołaj Kopko. 28 października 1892 postanowienia tych pertraktacji zostały zatwierdzone przez Radę Szkolną Krajową w Przemyślu. Wtedy to władze gminne w Krzywczy mogły wystąpić z oficjalnym pismem do Rady Szkolnej Krajowej o przekształcenie istniejącej szkoły jednoklasowej na dwuklasową.Nastąpiło to dnia 7 XI 1892. Przekształcenie nastąpiło na mocy prawa austriackiego - Uchwały Rady Szkolnej Krajowej z dnia 30 VI 1885. Utworzono szkołę dwuklasową od dnia 1 lutego 1893 r. z jednym nauczycielem kierującym i jednym nauczycielem młodszym. Roczne wynagrodzenie dla nauczyciela kierującego wynosiło 450 zł oraz ekwiwalent na mieszkanie 50 zł rocznie jako dodatek. Młodszy nauczyciel zarabiał rocznie 300 zł i od tej sumy 10% jako dodatek na mieszkanie. Na te wydatki miała łożyć gmina Krzywcza dodatkowo 8 zł rocznie oprócz dotychczasowych obciążeń.
Rada Szkolna Krajowa postanowiła gminę i obszar dworski w Ruszelczycach z dniem 1 września 1904 r. wyłączyć ze szkoły dwuklasowej w Krzywczy i utworzyć w Ruszelczycach szkołę jednoklasową.
Szkoła jednoklasowa w Woli Krzywieckiej powstała na mocy rozporządzenia Rady Szkolnej Krajowej w dniu 16 marca 1906.
1 września 1910 r. kierownik szkoły w Krzywczy Jan Ohley wystąpił z prośbą do Rady Szkolnej Krajowej we Lwowie o utworzenie klasy nadetatowej oraz, aby przydzielić dodatkowy etat dla jeszcze jednego nauczyciela. W tym celu przygotowano jeszcze jedno pomieszczenie.
Rada Szkolna Krajowa we Lwowie zezwala z dniem 1 października 1910 r. na otwarcie jednej klasy nadetatowej w dwuklasowej szkole w Krzywczy.
Językiem wykładowym w szkole w Krzywczy był język polski, co potwierdza uchwała Rady Gminy w Krzywczy z dnia 24 stycznia 1910 r.,...aby w szkole 4 klasowej w Krzywczy raz na zawsze był język polski...
Podpisany przez naczelnika gminy Jana Mierzwę oraz Maksyma Orłowskiego, Pawła Frankowskiego, Józefa Dudzińskiego, Józefa Wachora, Salomona Waiza, Izaaka Roznesa, Izaaka Waibergesa, Jonasza Feifelda.
Około roku 1910 skład personalny uczących nauczycieli był następujący: kierownik Jan Ohley, nauczyciele: Julia Krycińska z Szołdorów, Maria Ohly'ówna z Kolassów tymczasowo, a w roku ok. 1928 - Julia Krycińska - kierownik szkoły, nauczycielka Bronisława Rydzówna oraz s. Marta Burówna. Po przejściu na emeryturę p.Julii Krycińskiej kierownikiem szkoły został Wilhelm Hetper, a nauczycielkami Zofia Armatyzówna i s. Marta Burówna.
W okresie przedwojennym zaczęto myśleć o budowie nowej szkoły, gdyż "stara", która mieściła się na parceli przed obecną szkołą tzw. górną i znajdowała się bliżej drogi,była za mała w stosunku do liczby uczących się dzieci. Kwestię tę podnosił również Inspektorat z Przemyśla, który stwierdzał, że warunki pracy szkoły w Krzywczy są bardzo ciężkie i zaleca się budowę nowej szkoły, co ze względów finansowych gromady było bardzo trudne, gdyż nie miała ona żadnych dochodów. Grunt wskazany przez gromadę należał do proboszcza i znajdował się obok głównej drogi. 6 X ks. proboszcz sprzedał pole pod budowę szkoły w Krzywczy, o pow. 3/4 morga za 600 zł. Pole przeznaczone na budowę szkoły znajdowało się powyżej plebani, gdzie w chwili obecnej stoją zabudowania p. Tadeusza Turka. Zwieziono już kamienie oraz zgromadzono drewno i deski na ten cel. Jednak wojna przerwała tę tak potrzebną inicjatywę.

Piotr Haszczyn

Facebook Google Twitter Myspace Yahoo Blogger Digg Live Reddit Linkedin Icio Furl Techno Poleć na Gadu-Gadu Wykop Śledzik 7821217