Krzywcza - Trzy Kultury

Krzywcza - pełna wspomnień...

  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Polish English French German Irish Russian Ukrainian
Krzywcza.eu - Dla wszystkich, którzy dobrze wspominają lata spędzone w Krzywczy.

CERKIEW W KRZYWCZY

Email Drukuj PDF

Z pierwszych pisanych źródeł wiemy, że 1805 r. znajdowała się w Krzywczy cerkiew drewniana, pod dachem gontowym w nie najlepszym stanie. Plebania była z drewna rżniętego. Składała się z izby z sienią, alkierzem z piecem ceglanym oraz z piecem piekarskim i do gotowania. Pomieszczenia gospodarskie składały się ze stajenki na bydło oraz szopy pod dachem słomianym i stodoły pod strzechą.

fot. Plebania greckokatolicka - dziś Szkoła Podstawowa


Pierwotna drewniana cerkiew greckokatolicka znajdowała się po przeciwnej stronie drogi obecnej szkoły. Jak wynika z powyższego opisu z 1805 r. wymagała gruntownego remontu. Dlatego zamiast remontować podupadłą cerkiew przed rokiem 1850 wybudowano nową drewnianą w rynku, w miejscu gdzie stoi obecna. Była ona jednak abstydą zwrócona w odwrotnym kierunku (na wschód). Na jej miejscu wybudowano  nową murowaną cerkiew. Do dziś zachował się budynek plebani użytkowany jako szkoła podstawowa. Pozostałe zabudowania spaliła UPA podczas napaści na Krzywczę w 1946 r.

Po spaleniu się drewnianej cerkwi w 1906 roku, zaczęto budowę nowej, murowanej cerkwi z cegieł także pod wezwaniem Narodzenia Najświętszej Maryi Panny. Koszt budowy pokryli wierni obrządku greckokatolickiego. Działał przy tej okazji komitet budowy kierowany przez parocha ks. Grzegorza Padocha (1900 - 1920). Cerkiew budowana w stylu eklektycznym, o powierzchni przynajmniej 300 m2 i kubaturze 1500 m3Wysokość razem z krzyżem 26 m [z błędem ok. 1 m - pomiar wysokości wykonało wojsko z wydziału kartografii w dniu 3 VI 2016 r. przyrządem optycznym], długość 27,15 m, a z ganeczkiem 28,25 m, szerokość 11,70 m.

 

Ustawiona po prawej stronie szosy Przemyśl - Krosno, w północno - zachodnim narożniku rynku. Elewacją frontową zwrócona jest do rynku. Orientowana w przybliżeniu na osi zachód wschód. Brzeg wzgórza cerkiewnego wzdłuż szosy jest obmurowany kamieniami. Pozostała część ogrodzona murem kamiennym. Murowana z cegły, kryta blachą. Wzniesiona na planie trójdzielnym, posiada od wschodu portyk na dwu kolumnach oraz zakrystię przy ścianie północnej. Kryta dachem siodłowym, nad częścią kapłańską obniżonym trójspadem. Ściana szczytowa oraz boczne ściany części dla wiernych zwieńczone trójdzielnymi szczytami. Nad nawą kopuła na ośmiobocznym bębnie z ażurową latarnią zwieńczona kutym krzyżem żelaznym. Wewnątrz posadzka z płytek ceramicznych. Przedsionek oddzielony od wnętrza świątyni ścianką drewnianą, w której znajduje się troje drzwi wahadłowych. Przedłużenie ścianki w górę tworzy balustradę chóru muzycznego. Nad przedsionkiem strop na belkach żelaznych z wysklepieniami. Przęsła wschodnie i zachodnie przesklepione krzyżowo.

fot. plan rz. pionowy

fot. plan rz. poziomy


Bęben kopuły na czterech półkolistych arkadach. Na wysokości okien obiega kopułę galeria wsparta na żelaznych ozdobnych kroksztynach z kutą ażurową balustradą. W zakrystii strop płaski. Więźba dachowa krokwiowa bezjętkowa, z płatwią pośrednią na połowie wysokości krokwi. Płatwie górne murowane. Otwory okienne na zewnątrz ujęte w półwałek otaczający krawędź każdego otworu. Cerkiew oddano do użytku w 1911 r.
W cerkwi znajdował się ołtarz główny drewniany z obrazem Matki Bożej Nieustającej Pomocy, nad nim dużych rozmiarów krucyfiks. Ze środka kopuły zwisał duży pająk na 120 świec, wieczna lampka nad prezbiterium oraz mniejszych rozmiarów pająk pod chórem. Pozostałe sprzęty nie przedstawiały zbyt wielkiej wartości. W latach 60 - tych ówczesne władze państwowe wywiozły wszystkie sprzęty zgromadzone w cerkwi. Zastanawia brak w wyposażeniu cerkwi starch sprzętów i ikonostasu. To sugeruję, że drewniana cerkiew musiała się spalić. Zachowała się tylko kamienna kropielnica z 1777 r. 
Na zewnątrz, obok bramy wejściowej do cerkwi, po lewej jej stronie, znajdowała się drewniana dzwonnica, w której wisiały cztery dzwony, jeden z nich o imieniu Iwan. Wszystkie te dzwony zostały zabrane przez Niemców. W Skansenie w Kolbuszowiej jest eksponowana dreniana skarbona pochodząca z krzywieckiej cerkwi.

Piotr Haszczyn

 

Facebook Google Twitter Myspace Yahoo Blogger Digg Live Reddit Linkedin Icio Furl Techno Poleć na Gadu-Gadu Wykop Śledzik 7821217