Jeżeli w Krzywczy komuś należy się pomnik to byłby to Michał Czarniecki. Jego działalność na rzecz wolnej Polski okupiona męczeństwem i śmiercią zasługują na najwyższe słowa uznania. Ale jego pamięć w społeczeństwie krzywieckim trwa. W 2014 r. przy pomniku Obrońców Krzywczy 1939 – 1946 umieszczono na tablicy pamiątkowej następującą inskrypcję:
Dowódca Placówki Armii Krajowej Krzywcza –Krasiczyn.
Zamordowany przez Niemców 1.05.1944
Michał Czarniecki.
Kilka lat temu na cmentarzu w Krzywczy w miejscu, gdzie spoczywa jego żona Weronika rodzina ustawiła tablicę pamiątkową o treści:
Michał Czarniecki ur.12.08.1901 zm.27.05.1944
Żołnierz, uczestnik walk w obronie Przemyśla i Lwowa w 1918 r. wojny Polsko-Bolszewickiej w 1920 r. Kampanii wrześniowej 1939 r.
Organizator i dowódca AK ps. :"Michał" "Rokita" placówki nr 4 Klara Krzywcza- Krasiczyn.
Rozstrzelany przez gestapo w więzieniu na Montelupich w Krakowie
Tablica na Pomniku Obrońców Krzywczy Pamiątkowa tablica na cmentarzu w Krzywczy
Ale poznajmy jego losy. Michał Czarniecki urodził się w Krzywczy 12 sierpnia 1901 r. w rodzinie Jakuba i Marii Czarnieckich. Jego matka pochodziła z niedalekiej Brzuski skąd pochodziła jego babka Maria Szewczyk córka Michała i Anny ur.12 września 1866 r. Około roku 1924 r. Michał żeni się z Weroniką Pantołą ur. 29 sierpnia 1902 zm. 14 lipca 1976. Z tego związku Elżbieta Janina ur.19 listopada 1925 r. zm.16 październik 2021 r. i Zbigniew ur. 5 czerwca 1927 r. zm. 15.05.2006 r. Początkowe Czarneccy mieszkali w Krzywczy w domu w północnej pierzei rynku [Obecnie na tej działce stoi sklep ogrodniczy].
Weronika Pantoła i Michał Czarniecki
Michał miał starszą siostrę Józefę ur.17.12.1890 r. zm. 08.04.1976 r., która ok. roku 1911 wyszła za mąż za dróżnika Jana Sobola syna Michała i Cecylii z d. Przybytowska ur. 6 czerwca 1886 r. Z tego związku narodzili się: Antoni, Józef, Bronisław, Stanisław, Janina, którzy mieszkali również w Krzywczy na Blichu.
Michał Czarniecki prawdopodobnie uczęszczał do szkoły powszechnej w Krzywczy. Trafił do wojska prawdopodobnie zgłaszając się na ochotnika. Jako 17 letni młodzieniec brał udział w walkach z Ukraińcami o Przemyśl i Lwów. Następnie brał udział w wojnie z bolszewikami 1919-1920. W 1928 r. został odznaczony Krzyżem brązowym zasługi – nadawany przez władze II RP za zasługi dla państwa. Niewątpliwe te zasługi musiały być duże i dobrze udokumentowane. W 1929 r. odznaczony Medalem Polska Swemu Obrońcy. Odznaczenie to było przyznawane osobom, które walczyły o niepodległą Polskę w latach 1918-1921. Nie są jednak znane okoliczności tej służby. W 1929 r. odznaczony został również medalem 10 lecia Odzyskania Niepodległości. Medal ten przysługiwał obywatelom, którzy w okresie od 11 listopada 1918 roku do 11 listopada 1928 roku pełnili nienagannie służbę państwową – wojskową, cywilną lub służbę samorządową. Otrzymał również odznaczenie Gwiazda Przemyśla.
Potwierdzenie otrzymania odznaczeń
Zapewne po wojnie bolszewickiej zostaje żołnierzem zawodowym, być może w Przemyślu. Od 1 stycznia 1933 r. zostaje przeniesiony do Grodna do 2 Dywizjonu Artylerii Przeciwlotniczej, gdzie pełni funkcje szefa 1 baterii w stopniu ogniomistrza [Odpowiednik sierżanta]. 1 IV 1935 r. awansowany do Starszego Ogniomistrza rzeczywistego artylerii. Otrzymuje pozwolenie na noszenia pistoletu pistolet Mab kaliber 7.65.
W Grodnie pełni służbę wojskową doskonaląc swoje umiejętności. Na szczególną uwagę zasługuje jego dbałość o kondycję fizyczną. W 1934 r. zdobywa brązową Państwową Odznakę Sportową, w 1937 srebrną, a w 1938 złotą odznakę nadaną przez Wojewódzki Komitet Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Obronnego w Białymstoku. Aby, zdobyć taką odznakę należało się wykazać wszechstronną sprawnością. Test sprawnościowy składał się z następujących konkurencji: gimnastyka i pływanie do 100 m; skoki, biegi do 800 m, jazda na łyżwach do 500 m, rzut dyskiem, oszczepem, piłką, granatem, pchnięcie kulą, boks, szermierka, gry sportowe, marsze do 20 km, biegi do 5 km, wycieczki piesze do 3 dni, biegi narciarskie do 18 km, biegi łyżwiarskie do 10 km, jazda na rowerze do 20 km, rajd konny do 2 dni, pływanie do 1000 m, wioślarstwo i wycieczki wioślarskie do 1 dnia, gry sportowe, strzelanie.
Świadectwo uzyskania Złotej Odznaki Sportowej
W Grodnie mieszka wraz z żoną i dziećmi, które uczęszczają tam do szkoły, kształtują swoją młodość. Życie prywatne układa się bardzo dobrze. Ale zbliżała się wojną. 5 stycznia 1939 r. zostaje służbowo przeniesiony do 15 Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej. Dywizjon został sformowany w lutym 1939 r. w nowo oddanych koszarach w Wełnowcu w garnizonie Katowice (Okręg Korpusu Nr V), w składzie dwóch baterii 75 mm armat przeciwlotniczych półstałych wz. 1937 i jednej baterii motorowej 40 mm armat przeciwlotniczych wz. 1936. Dowódcą był mjr Roman Niemczyński. Tam przenosi się również jego rodzina. Tuż przed wojną Michał Czarnecki odsyła żonę z dziećmi wraz z bagażami do Krzywczy.
Zdjęcia ze służby wojskowej. Na pierwszym zdjęciu czwarty z prawej
Pod koniec sierpnia dywizjon rozlokowano w różnych częściach kraju. Bateria kpt. Ziobera (nr 157) została przetransportowana do Lwowa, gdzie wzięła udział w obronie miasta. Prawdopodobnie w tej baterii służył Michał Czarniecki, gdyż zachowały się informacje o tym, że walczył w obronie Lwowa.
Po zajęciu Lwowa przez Niemców prawdopodobnie próbował uniknąć aresztowania przebijając się na Węgry, ale został aresztowany przez sowietów wraz z innymi współtowarzyszami. Jeńców zapakowano do wagonów towarowych i prawdopodobnie wieziono do Katynia. Podczas przewozu udaje się mu w wagonie oderwać kilka desek i wraz z kolegą ucieka. Przez kilka tygodni unikając patroli rosyjskich przebija się w kierunku Przemyśla, a następnie udaje mu się dotrzeć do Krzywczy. Zarośnięty umęczony i zawszony wraca do rodziny, która troskliwie się nim zajęła.
Po krótkim odpoczynku nawiązuje kontakt z tworzącym się polskim podziemiem. Wstępuje w szeregi Związku Walki Zbrojnej i organizuje komórkę Armii Krajowej pl. Nr 4 Klara na terenie Gminy Krzywcza obejmująca swoim zasięgiem Krzywczę, Krasiczyn i Reczpol. Używa w konspiracji dwóch pseudonimów Michał i Rokita. Zostaje dowódcą tej placówki. W struktury podziemne zaangażował sporą część mieszkańców mających przeszłość wojskową z Krzywczy i innych miejscowości, a także miejscowych Policjantów „Granatowych”, gdzie na komisariacie był skład broni. W Krzywczy i okolicznych miejscowościach powstaje cała struktura. Punkt apteczny na Blichu u Horaków, który pod przykrywką świadczenia pomocy medycznej dla ludności miał pod opieką żołnierzy AK. U Męcińskich znajduje się skład granatów, na Woli Krzywieckiej i Średniej inne magazyny broni i miejsca koncentracji oddziału. W restauracji Henryka Magnuszewskiego znajduje się radiostacja, którą obsługuje właściciel.
Sam z rodziną przenosi się do Babic, gdzie mieszka w kamienicy tzw. Bobkierówce. Aby utrzymać rodzinę zatrudnia się jako pracownik w Liegenschafcie [Majątek ziemskie zarządzane przez Niemców], w Suwczynie, gdzie oprócz pracy prowadzi działalność wywiadowczą. Między innymi przekazano do Londynu informację o budowie przez Niemców stanowisk wyrzutni V-2 w okolicach Pruchnika.
Ostatnie zdjęcie z Babic prawdopodobnie z Wigilii 1943 r.
Na terenie placówki organizowane są szkolenia i działalność wywiadowcza oraz umieszczanie w niemieckich jednostkach organizacyjnych „swoich ludzi”, którzy niejednokrotnie pomagali ludności cywilnej przed aresztowaniem.
Pracując w Sufczynie bywał w domu okazjonalnie. 19 IV 1944 r. zapewne z donosu zostaje aresztowany w swoim mieszkaniu. Odbyło się to w godzinach nocnych. Oddział żandarmerii niemieckiej przyjechał z Przemyśla. Zatrzymał się przy wjeździe na rynek i zmusili jednego z mieszkańców, by wskazał im miejsce zamieszkania Michała Czarnieckiego. Następnie otoczyli budynek, weszli do mieszkania i aresztowali Go wyprowadzając w samej bieliźnie, a następnie przewieźli do Przemyśla do siedziby Gestapo. Tam był więziony, przesłuchiwany i torturowany przez kilkanaście dniu. Zapewne Niemcy nie mieli informacji, że Michał Czarniecki jest dowódcą palcówki Arami Krajowej „Klara”.
W dniu 10 V 1944 r. odbyła się rozprawa sądowa w przemyskiej siedzibie Gestapo, w której na śmierć skazano kilkanaście osób, prawdopodobnie był wśród nich Michał Czarniecki. „Uzasadnienie” wyroku; „za aktywną działalność w organizacji powstańczej”. W dniu 17 maja 1944 r. rozwieszono listę zakładników, którzy zostali skazani na śmierć. Następnie zostali oni przewiezieni pociągiem do Krakowa do więzienia Montelupich. Ogłoszenie Gestapo z dnia 24 maja donosiło, iż „za akt sabotażu – próbę wysadzenia mostu na Sanie pod Dubieckiem i zranienie trzech żołnierzy, zostało rozstrzelanych 20 osób z listy z dnia 17 maja 1944 r., ale Michał Czarniecki zginął 27 maja 1944 r. Rodzina otrzymała z Krakowa depeszę o jego śmierci.
Lista zakładników
Członkiem AK był również jego syn Zbigniew, który brał udział w bitwie z wycofującymi się Niemcami pod Korytnikami 25 VII 1944 r.
Jak wspominał mój Ojciec członek AK: „Gdyby Michał puścił farbę wszyscy byśmy wsiąkli”. Michał nie „puścił farby” zachował się, jak trzeba. Dzięki jego postawie mogłem się urodzić. Za to mu jestem wdzięczny.
Piotr Haszczyn [kwiecień]
Artykuł na podstawie informacji uzyskanych od:
Zbigniewa Czarnieckiego
Janusza Czarnieckiego
Jana Chorążykiewicza
Piotrowi Kosiorowskiemu dziękuję za przekazanie informacji oraz zdjęcia i dokumenty.
